Y cyfrifiad yn rhoi cipolwg ar nodweddion y boblogaeth yng Nghymru

Heddiw, cyhoeddir nodweddion poblogaeth Cymru ar lefel genedlaethol a lefel awdurdod lleol o ganfyddiadau diweddaraf Cyfrifiad 2011 yng Nghymru a Lloegr, a gynhaliwyd gan y Swyddfa Ystadegau Gwladol (SYG).

Maent yn ategu’r ffigurau poblogaeth a gyhoeddwyd gyntaf ym mis Gorffennaf 2012, a nododd mai 3.1 miliwn oedd cyfanswm poblogaeth Cymru ar ddiwrnod y cyfrifiad (27 Mawrth 2011) - cynnydd o 153,000 (5 y cant) yn ystod y 10 mlynedd diwethaf, o 2.9 miliwn yn 2001.

Mae'r canfyddiadau hyn yn manylu ar fywydau preswylwyr yn y 22 o awdurdodau lleol yng Nghymru. Ymhlith y pynciau a gwmpesir mae ethnigrwydd, crefydd, gwlad enedigol, iechyd, llety, deiliadaeth, a'r defnydd o geir a faniau. Yn ogystal, ar gyfer Cymru’n unig, cyhoeddir ystadegau ar y sawl sy'n defnyddio'r iaith Gymraeg. Rhoddir manylion llawn yn y Bwletin Ystadegol a'r tablau ategol.

Dyma rai o’r prif ffeithiau am fywyd yng Nghymru:

Sgiliau iaith Gymraeg

• Er i 80 y cant o bobl rhwng 45 a 49 oed yng Nghymru nodi nad oedd ganddynt unrhyw sgiliau Cymraeg, newidiodd y ganran hon ar gyfer y rheini rhwng 10 a 14 oed, gyda 47 y cant ohonynt yn nodi nad oedd ganddynt unrhyw sgiliau Cymraeg

• Yr awdurdod lleol â'r gyfran uchaf o breswylwyr tair oed a throsodd a nododd nad oedd ganddynt unrhyw sgiliau Cymraeg oedd Blaenau Gwent (59,600 o bobl, 88 y cant). Yma, nododd dros 95 y cant o’r holl breswylwyr 25 oed a throsodd nad oedd ganddynt unrhyw sgiliau Cymraeg, tra nododd 52 y cant o'r rheini rhwng 10 a 14 oed yn y dosbarth hwn nad oedd ganddynt unrhyw sgiliau o'r fath

• Gwynedd oedd â'r ganran uchaf o breswylwyr tair oed a throsodd a nododd eu bod yn gallu siarad, darllen ac ysgrifennu Cymraeg (65,900 o bobl, 56 y cant). Yn y dosbarth hwn, nododd 88 y cant o'r rheini rhwng 10 a 14 oed eu bod yn gallu siarad, darllen ac ysgrifennu Cymraeg

Hunaniaeth genedlaethol

• Nododd bron dwy ran o dair (66 y cant, 2 filiwn) o breswylwyr eu bod yn Gymry

• Rhondda Cynon Taf oedd â'r gyfran uchaf o breswylwyr a nododd fod ganddynt 'hunaniaeth Gymreig yn unig' (171,800 o bobl, 73 y cant), gyda Merthyr Tudful yn dynn ar ei sodlau (43,100 o bobl, 73 y cant)

• Merthyr Tudful oedd â'r gyfran isaf o bobl â hunaniaeth 'Seisnig' (2,100 o bobl, 4 y cant) neu 'Seisnig a Phrydeinig' (200 o bobl, llai nag 1 y cant)

Ethnigrwydd

• Caerdydd oedd â'r gyfran isaf o'r grŵp ethnig 'Gwyn: Cymreig/Seisnig/Albanaidd/Gwyddelig Gogledd Iwerddon/Prydeinig' yng Nghymru, sef 80 y cant. Blaenau Gwent a Chaerffili oedd â'r gyfran uchaf, sef 97 y cant. Y cyfartaledd ar gyfer Cymru oedd 93 y cant, a'r cyfartaledd ar gyfer Cymru a Lloegr gyda'i gilydd oedd 80 y cant

Crefydd

• Roedd cyfran y bobl yng Nghymru a nododd eu bod yn Gristnogion wedi gostwng 14 pwynt canran ers 2001 i 1.76 miliwn (58 y cant)

• Wrth edrych ar Gymru a rhanbarthau Lloegr gyda’i gilydd, gwelwyd y gostyngiad mwyaf yn y nifer a nododd mai ‘Cristnogaeth’ oedd eu crefydd yng Nghymru, sef 16 y cant (0.3 miliwn) ers 2001

• Nododd bron draean (32 y cant) o’r boblogaeth yng Nghymru nad oedd ganddynt grefydd - y gyfran uchaf o blith yr holl ranbarthau yng Nghymru a Lloegr

Poblogaeth

• Hwn oedd y cynnydd mwyaf yn y boblogaeth yng Nghymru yn ystod unrhyw un o gyfnodau’r cyfrifiad ers 1951

• Mudo oedd yn cyfrif am tua 90 y cant o’r twf hwn, gan gynnwys pobl yn symud i Gymru o fannau eraill yn y DU, yn ogystal â mudo rhyngwladol

• Ymfudodd 93,600 o breswylwyr arferol nas ganwyd yn y DU i Gymru rhwng 2001 a 2011

Dywedodd Guy Goodwin, Cyfarwyddwr Cyfrifiad SYG:

“Mae’r ystadegau hyn yn creu darlun o gymdeithas ac yn ein helpu ni i gyd i gynllunio ar gyfer y dyfodol gan ddefnyddio gwybodaeth gywir ar lefel leol.

“Dim ond y dechrau yw hyn o ran ystadegau’r cyfrifiad. Caiff rhagor o haenau cyfoethog o wybodaeth allweddol eu datgelu wrth i ni gyhoeddi data manylach ar gyfer lefelau lleol iawn dros y misoedd nesaf.”

Mae rhagor o fanylion ar fyw a gweithio yng Nghymru ar gael, gan gynnwys:

Ceir a faniau

• Gwelwyd cynnydd o 20 y cant yn nifer y ceir a faniau a oedd ar gael i aelodau cartrefi yng Nghymru rhwng 2001 a 2011, o 1.3 i 1.6 miliwn. Mae’r cynnydd hwn yn uwch nag yn Lloegr (bron 14 y cant)

• Roedd gan ychydig yn fwy o gartrefi yng Nghymru bedwar car neu fwy o gymharu â Lloegr (tua 2 y cant yn y ddau achos)

• Yng Nghymru, roedd mwy o gartrefi â mynediad i ddau gar neu fan na chartrefi heb fynediad iddynt

• Mae canran y cartrefi yng Nghymru sydd â mynediad i ddau, dri neu bedwar car neu fan neu fwy wedi cynyddu bron 6 phwynt canran – mwy o newid nag a welwyd yn Lloegr

Priodas

• Lleihaodd nifer y cartrefi sy’n cynnwys pâr priod i raddau mwy yng Nghymru nag yn Lloegr (gwahaniaeth o 5 pwynt canran), yn enwedig ym Mlaenau Gwent (7 pwynt canran yn llai) a Chasnewydd (7 pwynt canran yn llai)

Perchenogaeth cartrefi

• Yn 2011, Cymru oedd â’r nifer fwyaf o gartrefi â rhywun yn berchen arnynt yn gyfan gwbl (35 y cant) o gymharu â’r rhanbarthau yn Lloegr, fymryn yn uwch na Rhanbarth De-orllewin Lloegr (35 y cant hefyd)

Iechyd a darpariaeth gofal di-dâl

• O gymharu â Lloegr, roedd gan Gymru lai o breswylwyr a nododd fod eu hiechyd yn dda neu’n dda iawn: 78 y cant (o gymharu ag 81 y cant yn Lloegr)

• O’r awdurdodau lleol â’r gyfran uchaf o breswylwyr a nododd fod eu hiechyd yn wael iawn, mae 8 o’r 10 uchaf yng Nghymru

• Roedd yn dal i fod gan fwy o bobl yng Nghymru salwch hirdymor sy’n cyfyngu ar weithgareddau (23 y cant) na Lloegr (18 y cant)

• Roedd gan Gymru fwy o ofalwyr di-dâl a oedd yn rhoi rhwng 20 a 49 awr a 50 neu fwy o oriau o ofal na Lloegr: 2 a 3 y cant yn y drefn honno

Mae’r Bwletin Ystadegol ategol ar gyfer Cyfres 2.1 yn trafod y pynciau hyn yn fanylach. 

Am ragor o wybodaeth

Llinell y cyfryngau:    01329 447654  

E-bost:  2011censuspress@ons.gsi.gov.uk

Ewch i: http://www.ons.gov.uk/census am ddadansoddiadau a gwybodaeth fanylach

Twitter: www.twitter.com/statisticsONS  

Nodiadau cefndirol

1. Mae'r cyfrifiad yn rhoi’r amcangyfrif mwyaf cywir posibl o boblogaeth Cymru a Lloegr ac fe’i cynhaliwyd bob 10 mlynedd ers 1801, ar wahân i 1941, gan y Swyddfa Ystadegau Gwladol (SYG). Dim ond at ddibenion y cyfrifiad y defnyddir y wybodaeth a roddir i SYG, mae’n ddienw a chaiff ei diogelu am 100 mlynedd. Cynhaliwyd y cyfrifiad ar 27 Mawrth 2011. Mae holl ffigurau poblogaeth y cyfrifiad yn cyfeirio at y diwrnod hwnnw.
2. Mae’r llywodraeth yn defnyddio ystadegau’r cyfrifiad i ddyrannu arian i wasanaethau fel addysg, trafnidiaeth ac iechyd. Mae llunwyr polisi llywodraeth ganolog a llywodraeth leol yn defnyddio’r cyfrifiad i nodi anghenion gwahanol gymunedau ac fe’i defnyddir hefyd gan fentrau masnachol. Mae’r cyfrifiad hefyd yn darparu’r meincnod ar gyfer amcangyfrifon o’r boblogaeth yn y dyfodol ac arolygon sampl.
3. Cynhyrchir Ystadegau Gwladol yn unol â’r safonau proffesiynol uchel a nodir yn y Cod Ymarfer ar Ystadegau Gwladol. Cynhelir adolygiadau sicrhau ansawdd rheolaidd er mwyn sicrhau eu bod yn diwallu anghenion cwsmeriaid. Fe’u cynhyrchir heb unrhyw ymyrraeth wleidyddol.
4. Mae’r rhanbarthau y cyfeirir atynt yn cydymffurfio â rhanbarthau ystadegol safonol. Nid yw’n bosibl cymharu data ar gyfer rhai ardaloedd daearyddol rhwng 2011 a 2001 yn sgil y broses o ad-drefnu awdurdodau lleol a welwyd yn ystod y cyfnod hwn.
5. Disgwylir i ganlyniadau nesaf y cyfrifiad gael eu rhyddhau ar 30 Ionawr 2013. Byddant yn cynnwys tablau Ystadegau Allweddol ac Ystadegau Cryno yn ôl ardaloedd allbwn, wardiau, plwyfi ac etholaethau seneddol. Caiff y rhain eu hategu gan fwletin ystadegol a dadansoddiad o’r cyfrifiad. Erbyn diwedd mis Chwefror 2013, caiff yr Ystadegau Allweddol ac Ystadegau Cryno ar gyfer yr ardaloedd daearyddol sy’n weddill, fel Parciau Cenedlaethol, eu cyhoeddi. Mae rhagor o wybodaeth am bob un o allbynnau presennol y cyfrifiad a’r allbynnau arfaethedig ar gael drwy brosbectws ar-lein yn: http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/census/2011/census-data/2011-census-prospectus/index.html
6. Nodir canlyniadau’r cyfrifiad mewn tablau o dan ystadegau Allweddol ac ystadegau Cryno. Mae ystadegau allweddol yn rhoi ffigurau cryno sy’n cwmpasu holl ganlyniadau’r cyfrifiad. Fe’u cyflwynir mewn tablau gyda ffigurau ar ffurf rhifau a chanrannau fel bod modd eu cymharu ar draws ardaloedd gwahanol. Mae ystadegau cryno yn cynnwys data sy’n cyfeirio at un newidyn a’i gategorïau ymateb o un o gwestiynau’r cyfrifiad. O ganlyniad, nid yw’n bosibl croesdablu ar y cam hwn.
7. Y brif sylfaen boblogaeth ar gyfer allbynnau o Gyfrifiad 2011 yw'r boblogaeth breswyl arferol ar ddiwrnod y cyfrifiad, sef 27 Mawrth 2011. Mae ‘preswylydd arferol’ y DU yn cynnwys unrhyw un a oedd, ar ddiwrnod y cyfrifiad, yn y DU ac wedi aros neu’n bwriadu aros yn y DU am gyfnod o 12 mis neu fwy, neu â chyfeiriad parhaol yn y DU a’r tu allan i’r DU ac yn bwriadu aros y tu allan i’r DU am lai na 12 mis.

8. Mae manylion y polisi ar ryddhau data newydd ar gael yn www.statisticsauthority.gov.uk/assessment/code-of-practice/index.html neu drwy anfon e-bost at y Swyddfa Cysylltiadau â'r Cyfryngau: media.relations@ons.gsi.gov.uk